ورود     ثبت نام
Skip Navigation Links
اطلاع‌رسانیExpand اطلاع‌رسانی
هنرمندانExpand هنرمندان
واحدهای هنریExpand واحدهای هنری
منابع محتوایی Expand منابع محتوایی
تولیداتExpand تولیدات
درباره ماExpand درباره ما
جشنوارهExpand جشنواره
خانه
 
 

 
تاریخ انتشار  :  12:41 عصر ۱۳۹۳/۸/۱۹
تعداد بازدید  :  1331
Print
   
چشم انداز هنر و ادبیات دینی

حسین عبدی - گرگان
نیچه معتقد است که انسان، ذاتا هنرمند است و هنر می‌تواند بشر را از دام نیهیلیسم، رها سازد.

در اتیمولوژی (ریشه شناسی) واژه هنر به هونر و هونره اوستایی به معنی نیک مرد و نیک زن می رسیم. در ادبیات کلاسیک ما نیز هنر به معنی فضیلت، فرزانگی و حکمت به کار رفته است:

کمال سر حقیقت ببین نه نقص گناه //  که هر که بی هنر افتد نظر به عیب کند (حافظ)
چون غرض آمد هنر پوشیده شد  //  صد حجاب از دل به سوی دیده شد (مولانا)
توانگری به هنر است نه به مال و بزرگی به عقل است نه به سال (سعدی)

ادوار تاریخ، تجلی اسماء جمال و جلال الهی است. هنر، ماهیتی قدسی و دینی دارد. اینکه هولدرلین می گوید«آدمی، شاعرانه بر زمین سکنی گزیده است»، موید همین مطلب است. ظهور انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی(ره) آغازی است برای شکل‌گیری یکی از ادوار تاریخ که در آن هنر با حقیقت پیوند می‌ یابد و آدمی در ساحتی قرار می‌گیرد که می تواند از تفکر تاریک دکارتی رهایی یابد. به عنوان مثال سینمای شهید آوینی نمونه روشنی از هنر قدسی و دینی است. وجه افتراق جهان بینی دینی و غیر دینی در تعریف ماهیت انسان است. جهان بینی دینی، وجود انسان را آیینه خداوند می داند. در این جهان بینی، هدف نهایی انسان در این دنیا رسیدن به خداست. پس هنر دینی هم باید وسیله رساندن انسان به خدا باشد. بی مناسبت نیست که حضرت امام خمینی (رحمت الله علیه)، فرموده‌است:« خون پاک صدها هنرمند فرزانه در جبهه ‏هاى عشق و شهادت و شرف و عزت، سرمایه زوال ناپذیر آن گونه هنرى است که باید، به تناسب عظمت و زیبایى انقلاب اسلامى، همیشه مشام جان زیبا پسندِ طالبانِ جمال حق را معطر کند»(صحیفه نور،ج21،ص30).

دين اسلام سعادت بشر را در گرو برآورده شدن تمام نيازهای فردی و اجتماعی انسان دانسته ، در عين تاكيد بر اهميت امور معنوی، به جنبه های مادی و طبيعی بشر نيز توجهی خاص مبذول داشته است.

رسالت هنر در زمان ما عبارت از اين است كه اين حقيقت را كه سعادت انسان ها در گرو بازگشت به معنويت است، از حوزه عقل به حوزه احساس انتقال دهد.

زيبايی از كمالاتي است كه همچون ديگر كمالات دوست داشته می شود. هر انسانی بدون نياز به آموزش و فقط به اقتضاي فطرت كمال جوي خود، در پی زيبايی است. با توجه به نقش مهم زيبايی در هنر مي توان به ارتباط هنر با فطرت زيبا دوست آدمی پی برد.

ديني بودن يا نبودن هنر نيز به دينی بودن يا نبودن مفاهيمی بستگي دارد كه هنرمند مي كوشد تا آنها را ابراز كند. به عبارت ديگر هنر آنگاه دينی است كه محتوايش دينی باشد. شكی نيست كه هنر دينی را نبايد با معيارهای ظاهری شرع تعريف كرد، بلكه ساختار و هيئت متشكله آن بايد جوهر تفكر دينی را آشكار سازد. بنابر اين هنری كه مي تواند مخاطب را با خود به دنيايی دينی و معنوی هدايت كند، هنر دينی است. ادبیات سنتی ما با شعر پیوندی صمیمانه یافته است. شاعران حقيقى، همواره تمناى سير به مقام قدسی را داشته‏اند، زيرا با مدد ‏قوه قدسى است که مى‏توان به گنج هاى تحت العرش دست یافت، چنانكه حكيمان انسى‏گفته‏اند«تحت العرش كنوزا مفتاحه لسان الشعرا» یعنی: زير عرش گنج هايى قرار دارد که زبان‏ شاعران، گشاينده آن است.

از بررسی اشعار پدر شعر فارسی، رودكی، به روشنی بر می آيد كه وی در فهم قرآن كريم و سخنان پيامبراكرم(ص) بسيار ورزيده بوده است:

زمانه پندي آزاد وار داد مرا    //     زمانه را چو نكو بنگری همه پند است
به روز نيك كسان گفت تا تو غم نخوری    //      بسا كسا كه به روز تو آرزومند است

كه به آيه شریفه« وَعَسَى أَن تَكْرَهُواْ شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ »(بقره/216) اشاره دارد.

در ادامه فرازهایی از بیانات ارزشمند مقام معظم رهبری( در دیدار با اعضای واحد فرهنگی روزنامه جمهوری اسلامی - 16/11/1360) را مرور می کنیم تا چراغ راهمان باشد:
«اسلامی بودن بعضی از کارهای هنری به محتوای آن بستگی دارد ، مثل قصه و نمایشنامه . برای یک قصه ، یا یک مقاله اسلامی چه تعریفی ارائه می کنید ؟ اینکه معیارهای اسلامی یا مفاهیم اسلامی را درست بیان کند . اگر هم مسائل ، مذهبی به معنای خاص آن ، نیست بلکه اجتماعی یا سیاسی و امثال آنهاست ، در آنها هم نباید با اصول اسلامی مغایرتی وجود داشته باشد . اینها را که تامین کردید ، آن مقاله اسلامی است ، حداقل ضد اسلامی یا غیر اسلامی نیست .

هنر اسلامی اساسا غیر از هنر مسلمانان است . این را من بارها در صحبتهایم گفته ام ، غالبا هنر مسلمانان با هنر اسلامی اشتباه می شود . خوب اگر یک مسلمانی یک آهنگ یا یک فیلم ساخت ، آن آهنگ یا فیلم ساخته ی یک مسلمان است اما لزوما اسلامی نیست . هنر اسلامی آن چیزی است که در آن عنصر سازنده ای از اندیشه ی اسلامی وجود داشته باشد ... یعنی در قالب هنری آن ، نه فقط در محتوا ، چیزی از اسلام و اندیشه ی اسلامی وجود داشته باشد . این می شود هنر اسلامی ... بروید دنبال این که بتوانید سر رشته هنر اسلامی را پیدا کنید» .


نظر شما
نام
ایمیل
متن نظر
  ارسال

     

تمام حقوق این سایت متعلق به حوزه هنری گلستان می‌باشد | نقشه سايت