ورود     ثبت نام
Skip Navigation Links
اطلاع‌رسانیExpand اطلاع‌رسانی
هنرمندانExpand هنرمندان
واحدهای هنریExpand واحدهای هنری
منابع محتوایی Expand منابع محتوایی
تولیداتExpand تولیدات
درباره ماExpand درباره ما
جشنوارهExpand جشنواره
خانه
 
 

 
تاریخ انتشار  :  10:33 صبح ۱۳۹۰/۱۱/۱
تعداد بازدید  :  23966
Print
   
بررسي ساز فلوت ريكوردر

ريکوردر از اعضاي خانوادة فلوت‌هاي سوتي (Fipple Flute) مي‌باشد. فلوت‌هاي سوتي سازهاي بادي هستند که در قسمت سر (منقار يا Beak) داراي يک سوت يا سد (Block) هستند، به همين دليل در زبان آلماني Blockflte ناميده مي‌شوند

French:Flute abec, Italian:Flauto dolce, English:Recorder ) . اين سد يک مسير باريک براي ورود هوا ايجاد مي‌کند که باعث مي‌شود جريان سريع هوا به قسمت مياني (Bore) وارد شده و ريکوردر صداي مشخص و واضح خود را توليد کند.
ساير اعضاي خانوادة فلوت‌هاي سوتي شامل Flogeolet ، Whistleو Tabor pipe سه سوراخه مي‌باشند. قديمي‌ترين ساز بادي شناخته‌شده از نوع سوتي در مقبره‌اي در انگلستان کشف شده است که مربوط به عصر آهن مي‌باشد و نشان مي‌دهد که اين سازها سابقه‌اي چندين هزار ساله دارند. با اين وجود، اين‌گونه سازهاي ابتدايي اغلب نظامي متفاوت با سازهاي امروزي داشته‌اند. تاريخ دقيق پيدايش اولين ريکوردرهاي واقعي در اروپا هميشه مورد بحث بوده است. احتمالاً اين تاريخ بين 600 الي 700 سال پيش بوده است، اما در عين حال اين برداشت سطحي خواهد بود که اين ساز در طول زمان دستخوش تغييراتي نشده باشد و متأسفانه مشهورترين نمونة باقي مانده از يک ريکوردر ابتدايي که در يک خندق در شهر Dordrecht در کشور هلند در سال 1940 کشف شد، تکه‌تکه و غير قابل تشخيص بوده است. تاريخ ساخت اين ريکوردر را سال 1418 برآورد کرده‌اند. بهترين توصيفي که مي‌توان از ريکوردرهاي ابتدايي داشت اين است که سازهاي ساده‌اي بوده‌اند با صداي قوي و پهنة کوچکي از نت‌ها.

ريکوردر‌هاي دورة رنسانس قديمي‌ترين ريکوردرهايي هستند که اطلاعات نسبتاً خوبي از آنها در دسترس است و مربوط به اواخر دورة رنسانس (قرن 16) هستند. اين سازها به شکل مطلوبي بازسازي شده‌اند. صداي ريکوردرهاي رنسانس معمولاً براي اشخاصي که با صداي نرم و ظريف سازهاي رايج آشنا هستند، نامأنوس مي‌باشد. ريکوردرهاي رنسانس سازهاي بسيار قوي بوده‌ و خصوصاً در نت‌هاي پايين‌تر صداي بلندتر و خشن‌تري داشته‌اند. اکثر ريکوردرهاي رنسانس پهنه‌اي کمتر از دو اکتاو (يک اکتاو و دو نت) داشته‌اند. در ريکوردرهاي رنسانس بخش مياني بسيار بزرگ‌تر بوده است و کم‌و‌بيش شکل مخروطي داشته‌اند. اين سازها شکل بسيار ساده‌اي داشته‌اند و از کنده‌کاري‌هاي زينتي در آنها استفاده نمي‌شده است. سازهاي اوليه يک‌تکه ساخته مي‌شده‌اند، اما بعدها براي آسان‌تر شدن کار در دو بخش ساخته شده‌اند که معمولاً با استفاده از حلقه‌اي چوبي يا برنجي به هم متصل مي‌شده‌اند. جالب اينجاست که در دورة رنسانس تأکيدي بر اينکه کدام دست بالاتر قرار گيرد وجود نداشته است و برخي از سازهاي باقي مانده در زير دو سوراخ دارند که يکي براي نوازندگان چپ‌دست و ديگري براي نوازندگان راست‌دست تعبيه شده است. سوراخ بدون استفاده معمولاً بوسيلة موم پر مي‌شده است.

ريکوردهايي که امروزه استفاده مي‌شوند برگرفته از ريکوردرهاي پيچيده باروک (Baroque) هستند. در قرن 17 ريکوردر دستخوش تغييراتي شد: حالت مخروطي بخش مياني بيشتر شد و سازندگان اين ساز تلاش زيادي را براي وسيع‌تر کردن پهنة نت‌ها و توليد صداي ظريف‌تر و متعادل‌تر آغاز نمودند تا ريکوردر ساز مناسبي براي تک‌نوازي (Solo) گردد. به همين دليل بزرگ‌ترين قطعات سولو براي ريکوردر در همين دوره ساخته شده است. همزمان از ريکوردرها در موسيقي ارکسترال نيز استفاده مي‌شده است. در اوايل قرن 18 فلوت عرضي (Traverso) کم‌کم متداول شد. بزرگ‌ترين مزيت اين فلوت نسبت به ريکوردر اينست که داراي صداي بلندتر و پهنة وسيع‌تري از نت‌ها مي‌باشد. بنابراين اين نوع فلوت براي موسيقي ارکسترال مناسب‌تر بوده و به مرور رواج بيشتري يافت.از ريکوردر به مرور زمان کمتر و کمتر استفاده مي‌شد تا اينکه تقريباً استفاده از آن منسوخ گرديد. در قرن 19 به ندرت نواخته مي‌شد و بيشتر به عنوان يک ساز تاريخي به آن مي‌پرداختند. هنر ساخت ريکوردر نيز عملاً منسوخ شد. اين ساز در اواخر قرن 19 و اوايل قرن 20 هنگامي که Arnold Dolmetsch تغييراتي در آن ايجاد نمود دوباره مورد استفاده قرار گرفت.

امروزه ريکوردر رايج‌ترين دورة وجود خود را مي‌گذراند. ميليون‌ها ريکوردر سالانه در سراسر جهان توليد مي‌شوند و مجموعه‌هاي مدرن و خلاقانة بسياري براي اين ساز نوشته شده است و سازندگان اين ساز تغييرات بسياري را به هدف ارتقاء قابليت‌هاي اين ساز در آن ايجاد نموده‌اند. امروزه بخش بزرگي از ريکوردرها از جنس پلاستيک ساخته مي‌شوند که نگهداري آنها بسيار راحت تر از انواع چوبي آن است و با استانداردهاي جديد موسيقي (A440) مطابقت دارد.

فرم نواختن ريکوردر
نحوة صحيح به دست گرفتن ريکوردر در تصوير زير نشان داده شده است. توجه کنيد که روزنه‌هاي مربوط به انگشتان در رديف روزنة بالايي در يک راستا باشند. دقت کنيد سر و بدنة ريکوردر خوب به هم سوار شده باشند.

براي اينکه اطمينان حاصل کنيد که مانعي در مسير قرار ندارد انگشت خود را به آرامي روي روزنة بالايي سر ساز بگذاريد و محکم در آن بدميد . فلوت ریکوردر همیشه روی 3 تکیه گاه می ایستد : 1) لب پایینی 2) انگشت شصت چپ 3) انگشت شصت راست.
هميشه روزنه‌ها را با نرمة بند اول انگشتان و نه با نوک آنها بپوشانيد . سر ، گردن و پشت نوازنده باید در یک خط مستقیم قرار بگیرد و ریکوردر در زاویه ای حدود ° 45 نسبت به بدن داسته باشد .

دستها باید به صورت عادی از بدن فاصله داشته باشند و آرنجها نباید خیلی به بدن چسبیده و یا از بدن دور باشند . انگشتانتان باید به راحتی و بدون هیچگونه فشاری روی ساز روی محور تقارن آن قرار بگیرند . دقت کنید که قسمت نرم بند اول انگشتان روی ریکوردر قرار بگیرد و از پوشاندن سوراخها با نوک انگشت خوداری شود . دقت کنید که فقط قسمت نوک منقار را داخل دهان قرار دهید و نه بیشتر و مطمئن شوید که هوا از کناره های دهانتان بیرون نمی آید . همانطور که میدانید انگشت کوچک دست چپ و انگشت شصت دست راست بی کار هستند و سوراخی را نمی پوشانند .

دقت کنید که انگشت شصت دست راست خیلی راحت و بدون فشار پشت ریکوردر و تقریباً روبروی انگشت اشارۀ دست راست قرار می گیرد . هنگام نواختن به هیچ عنوان ریکوردرتان را نگاه نکنید و سعی کنید از آینه کمک بگیرید . هيچگاه با پشت خميده ساز نزنيد و شانه‌ها کاملاً افتاده و راحت باشد.

زبان‌زدن
زبان زدن بهترين اصل خوب نواختن ريکوردر است . در ابتداي هر نت، يک صداي "تو" (tu) با زبانتان بسازيد تا نت با وضوح آغاز شود . براي پايان دادن واضح به هر نت، زبان بايد به جايي که صداي "تو" (tu) شروع شده بود بازگردد . سعي کنيد اين کار را بدون ساز نيز تمرين کنيد .باید این تصور را داشته باشیم که انگار مستقیماً به Labium فوت میکنیم .

مقدار فوت کردن نیز خیلی مهم است تا نت به درستی صدا دهد که این کار به تجربۀ کافی نیاز دارد. تنفس تنفس و نفس گیری در سازهای بادی از اهمیت ویژه ای برخوردار است . اول اینکه باید بدانیم چگونه نفس بگیریم و دوم آنکه بدانیم کجا نفس بگیریم . نفس گیری در فلوت ریکوردر همانند نفس گیری بسیاری از سازهای بادی است ،یعنی نفس گیری توسط شکم و کنترل توسط پردۀ دیافراگم . جای نفس گیری آنجایی است که جملۀ موسیقی ما تمام می شود .

انواع ریکوردر
ریکوردرها را می توان از نظر جنس به دو دستۀ چوبی و پلاستیکی تقسیم نمود . ریکوردرهای چوبی گران هستند و نکهداری آنها مشکل است و دیرتر دچار Clogging میشوند ولی ریکوردرهای پلاستیکی ارزان هستند و نگهداری آنها خیلی راحت است و زودتر دچار Clogging میشوند ، مثلاً قیمت یک ریکوردر پلاستیکی خوب حتی از قیمت یک ریکوردر چوبی بد کمتر است ! البته فراموش نشود که صدای ریکوردر چوبی خیلی بهتر از ریکوردر پلاستیکی است . فلوتهای ریکوردر را از نظر ابعاد و اندازه و یا به عبارتی از نظر زیر و بمی صدا و گسترۀ صدا ، می توان به دسته های زیر تقسیم بندی نمود :

نوع ریکوردر
KEY
CLEF
توضیحات
Bottom Note(Written)
Bottom Note(Sounding)
Garklein
C
Treble
 
C6
یک اکتاو بالاتر از نتی که نوشته میشود
Sopranino
F
Treble
 
F5
یک اکتاو بالاتر از نتی که نوشته میشود
Soprano(Descant)
D,C,Bb
Treble
 
C5 D = Sixth Flute(Middle C)
یک اکتاو بالاتر از نتی که نوشته میشود
Alto(Treble)
G,F,Eb
Treble
 
F4
یک اکتاو بالاتر از نتی که نوشته میشود
Tenor
C,D
Treble
D = Voice Flute
C4
همان نتی که نوشته میشود
Bass
F
Bass
 
F3
یک اکتاو بالاتر از نتی که نوشته میشود
Great Bass
C
Bass
 
C3
یک اکتاو بالاتر از نتی که نوشته میشود
Contra Bass
F
Bass
 
F2
همان نتی که نوشته میشود
Sub Contra Bass
C
Bass
 
C2
همان نتی که نوشته میشود
Sub Sub Contra Bass
F
Bass
 
F1
یک اکتاو پایینتر از نتی که نوشته میشود

نمونه هایی از ریکوردر : از راست به چپ ، ریکوردرهای باس ، تنور ، آلتو ، سوپرانو ، سوپرانینو و گارکلین.

 

البته ریکوردرهای بزرگتر از ریکوردر باس نیز وجود دارند.

 گسترۀ ریکوردر

 

شیوه های انگشت گذاری
فلوت ریکوردر دو نوع انگشت گذاری دارد : 1) ژرمن   2) باروک

انگشت گذاری ژرمن چون ساده تر است در آموزش موسیقی ارف استفاده میگردد تا بچه ها ساده تر بتوانند ریکوردر بنوازند . انگشت گذاری باروک کمی سخت تر است ولی انگشت گذاری حرفه ای به حساب می آید و اکثر ریکوردرها در سراسر دنیا با این سیستم انگشت گذاری میگردند . تفاوت سوراخها را در شکل زیر مشاهده می کنید :


Baroque German
نوازندگان مبتدی بهتر است که ابتدا ریکوردر سوپرانو را کامل فرا بگیرند و سپس سراغ انواع دیگر مثلاً آلتو یا تنور . چون فراگیری همزمان سوپرانو و آلتو بسیار مشکل میباشد و دلیل آن این است که چون فلوت ریکوردر مانند کلارینت یک ساز انتقالی نیست ، الگوی انگشت گذاریها متفاوت هستند .

ساختار ریکوردر
ریکوردر دارای سه قسمت اصلی است :
1 ) قسمت سر (Head Joint ,Head Section ,Top Section ,Mouthpiece)
2 ) قسمت میانی (بدنه) (Middle Section)
3 ) قسمت انتهایی (Foot Joint ,Foot Section ,End Section ,Bell Section)

قسمتهای دیگری در ریکوردر وجود دارند که روی شکل نشان داده شده اند .

 منقار (Beak) :
که در قسمت سر قرار گرفته و قسمتی از ریکوردر است که آنرا در دهان قرار میدهیم و در آن میدمیم .
لابیم (Wind cutter,Edge,Lip,Labium) :
لبه تیزی که که باعث شکافته شدن هوای ورودی و درنتیجه تولید صدا در قسمت سر ریکوردر میشود .

رمپ (Ramp) :
قسمت شیبدار و بالای لابیم را گویند .

مجاری ورود هوا (Windway) :
مجرای ورورد هوا که هوای دمیده شده را به قسمت لابیم و پنجره(Window) هدایت میکند .

پنجره (Window) :
پنجره یا دریچه ای که ریی قسمت سر ریکوردر قرار دارد و قسمتی از هوای که توسط لابیم شکافته میشود از آن بیرون میاید و باعث تولید صدا میگردد . اگر روی این چنجرا را ببندیم دیگر ریکودر نمیتواند صدایی تولید کند .

Tone Hole :
سوراخهای روی ریکوردر .

Thumb Hole :
تک سوراخ پشت ریکوردر که توسط انگشت شصت دست چپ پُر میگردد .

سد (Block) :
قسمت قابل جدا کردن در سر ریکوردر که باعث بوجود آمدن پنجره(Windway) میگردد . این قسمت با کمک لابیم باعث تولید صدا در ریکوردر میگردند مخصوصاً سد که نقش مهمتری دارد به همین دلیل خیلی از کشورهای آلمانی زبان به Recorder ، Blockflote میگویند .

نامگذاری سوراخها :
سوراخها به ترتیب از قسمت سر به سمت انتها نامگذاری میگردند به صورت زیر :

 

0 = انگشت شصت دست چپ
1 = انگشت اشاره دست چپ
2 = انگشت میانی دست چپ
3 = انگشت حلقه دست چپ
4 = انگشت اشاره دست راست
5 = انگشت میانی دست راست

انگشت حلقه دست راست

6a
6b

انگشت کوچک دست راست

7a
7b

همانطور که ملاحظه میشود انگشت کوچک دست چپ و انگشت شصت دست راست در گرفتن ریکوردر بدون استفاده هستند .
در پشت برخی از ریکوردرها ، آنجایی که شصت دست راست قرار میگیرد ، تکه ای برای استراحت شصت تعبیه شده که به آن "Thumb Rest" گویند . برخی از ریکوردرها دارای T.R ثابت هستند ( یعنی از قبل تعبیه شده است ) و در برخی دیگر به صورت جدا در جعبه ریکوردر موجود است که نوازنده میتواند با توجه به راحتی جای انگشت خود آنرا بچسباند . برخی دیگر هم اصلا T.R ندارند .

میدانیم که از نظر نوع نواختن و انگشت گذاری دو نوع ریکوردر داریم :
الف ) انگشت گذاری ژرمن (German Fingering)
ب ) انگشت گذاری باروک (Baroque/English Fingering)

و میدانیم که بیشتر ریکوردرها از نوع باروک هستند و نوازندگان حرفه ای از سیستم باروک استفاده میکنند . ریکوردرهای باروک و ژرمن از نظر ظاهری با هم متفاوتند ، البته در نگاه اول نمیتوان این تفاوت را حس کرد ولی با کمی دقت مشاهده میکنیم که سوراخهای چهارم و پنجم آنها باهم تفاوت دارند .

همانطور که ملاحظه میکنید سوراخ چهارم در ریکوردر باروک از سوراخ پنجم همان ریکوردر کوچکتر است و در ریکوردر ژرمن برعکس ، سوراخ چهارم بزرگتر از سوراخ پنجم است .

البته انگشت گذاریهای دیگری نیز برای ریکوردر وجود داشته و هنوز هم وجود دارند ولی از آنها استفاده نمیشود مگر اینکه بخواهیم با همان نوع ریکوردر بنوازیم . مثلا انگشت گذاری "رونسانس" (Renaissance Fingering) ( منظور همان دوره رونسانس است(1600 - 1450 میلادی )) که از این انگشت گذاری در هنگام نواختن ریکوردرهای رونسانس استفاده میگردد .

ریکوردرهای تنور ، باس ، باس بزرگ (Great Bass) و ... دارای کلید و یا کلیدهایی هستند ( البته ریکوردرهای آلتو و سوپرانویی هم وجود دارند که بر اساس سفارش کلیددار ساخته میشوند ) . دلیل وجود این کلیدها این است که چون طول ساز زیاد میگردد و دیگر انگشتان نمیتوانند تمام سوراخها را پُر کنند در نتیجه باید به کمک کلیدها سوراخها را بپوشانیم . معمولا در ریکوردرهای تنور سوراخ انتهایی دارای کلید F/F# است .


منبع: http://musicava.com


نظر شما
نام
ایمیل
متن نظر
  ارسال

     

تمام حقوق این سایت متعلق به حوزه هنری گلستان می‌باشد | نقشه سايت